vaandeldrich met vaandel van het regiment Johan van Beveren 1673-175,  Ten Raa, coll. Legermuseum

De Kapitein ter Zee Michael Kind was kennelijk behoorlijk pissig toen hij op 20 Juli 1674 de gebeurtenissen van die ongelukkig verlopen dag in zijn scheepsjournaal opschreef.
Vroeg op de middag van die dag waren 4000 man geland op het eiland Martinique en tegen middernacht in alle stilte weer aan boord genomen. 1
Maar met het verlies van 143 doden en 378 gewonden!
Kind noteert:
"En wiert ten eerste swaerlyck gequetst den Collenel Uytenhove, nevens sijn Luyt. Collenel Grand Maison als mede sijn majoor Rivet en sijn vaendrich doot geschootte ende is noyt het vaendel voor den dach gecoome".
Brandt vermeldt de lijst van doden en gewonden en is nauwkeuriger; "Kollonel Uytenhove zelf gequetst, zijn Kapitein, Luitenant en Vaandrig doot". 2
De lijst vermeldt in totaal: 4 vaandrigs gesneuveld en 2 gewond.
Van de 4 gesneuvelden behoorden er 3 tot de eerste golf van Luit.Kolonel der mariniers J. van Hoorn.
De 4e behoorde tot de compagnie van de Kolonel G. Uytenhove. Deze was commandant van het gelijknamige regiment en aangewezen als Commandant troepen en bevelhebber bij de operaties te land.
Omdat Kapt. Kind zo pissig is, vooral over het verdwenen vaandel en hij dat vermeldt na de opgave van de gesneuvelde vaandrig, neem ik aan dat het hier over het regimentsvaandel van het Regiment Uytenhove gaat. Als regimentsvaandel moet dat een wit vaandel geweest zijn. 3
Verdere gegevens onbekend en dus einde verhaal, ware het niet dat er twee nieuwe bronnen zijn opgedoken.

Als eerste de aanwijzing dat in de collectie Ten Raa aanwezig op het Leger Museum 4 zich een afbeelding bevindt van een vaandrig met vaandel van het regiment van Beveren, vervaardigd naar het origineel in Parijs dat de jaartallen 1673-1675 draagt.
Het regiment van Beveren ging echter over naar G.Uytenhove op 5 oktober 1673. 5
Waarschijnlijk te kort tijd om vaandels en uniformen te wijzigen voor vertrek naar Martinique in het voorjaar van 1674. Het is een wit vaandel met in het midden waarschijnlijk het wapen van van Beveren. In de vier hoeken een embleem bestaande uit een bundel van 7 pijlen ( 7 provinciën!) omgeven door twee lauwertakken. 
Dit embleem maakte tijdens de spaanse successie oorlog nog deel uit van het vaandel van het regiment Nassau-Wallon ( Het oude regiment van Beveren-Uytenhove). 6
De kleur van het uniform van de vaandrig geeft problemen: zwart met rode voering! Volgens een aantekening van Dr. F.S. de Wilde droeg het regiment rode jassen en broeken. 7 
Maar het is de vraag of de officieren zich aan deze kledingvoorschriften hielden, want in 1752 verschijnt er nog een beschikking waarbij de officieren die aan het hof verschijnen gelast wordt in hun regiments montering te verschijnen. 8
De volgende bron die opduikt is een prent van de aanval op Martique door Brissart. 9 Op het eerste gezicht gelijk aan de afbeelding uit van de Bosch 10 maar met meer schepen in de baai en nu duidelijk aangevend dat de "Berg" slechts een vlakke tafelberg is.
In de Legenda wordt vermeld: "Un drapeau du prince d'orange pris au combat et envoyé au Roy".
In het midden van het strijdgewoel staat een miniscuul mannetje met een vaandel maar wel op de plaats waar in de namiddag de laatste aanval plaats vond.
Waarschijnlijk wordt het verlies van het vaandel in Franse bronnen zo omschreven: 
"Twee officieren van de vijand met 7 of 8 soldaten naderen onverschrokken tot 20 pas van de pallisade om op de greppelrand een vlag te plaatsen maar zij werden allen gedood zonder dat hun bedoeling ten uitvoer werd gebracht". 11
De volgende dag is er nog enige verwarring ontstaan omdat de Fransen dachten dat Fort Royal in handen van de Hollanders was. Toen duidelijk was dat de Hollanders verdwenen waren ging gouverneur St. Marthe namelijk het Fort binnen en plaatste een "drapeau des enemies qu'on a apporter de leur camp" op de versterking. 12
Drapeau; vlag of vaandel?
Waarschijnlijk een rood-wit-blauwe Nederlandse vlag omdat men van verre dacht dat de Hollanders in het fort waren. Rood-wit-blauw is beter zichtbaar dan een wit regiments vaandel.
De vaandrig van de compagnie matrozen van admiraal Evertsen is gewond geraakt, heeft hij misschien zijn vlag achtergelaten?
Een landingsorder van C.Tromp 23-6-1674 beveelt: 
"De vaendels van al de comp. 500 soldaeten als matrozen sullen achter haar respectieve vaertuigen opstaan". 13
Het ziet er naar uit dat de "Drapeau du Prince d'Orange" het vaandel is van het regiment van Beveren - Uytenhove.
De vraag of dit vaandel ooit in de Eglise de Notre Dame in Parijs terecht is gekomen en daarna misschien in de vaandel-expositie van het Musée de l'Armee is echter nog niet beantwoord.

vaandel van het regiment Nassau-Wallon (Van Beveren-Uytenhove) 1701-1714. A. Kühn Het embleem in het centrum is identiek aan de hoekemblemen in het vaandel uit 1673-1675

noten
1 Journael F Luyt Barckhout ocv Kapt. M. Kint na 1.10.72 01 nr 239.
Voor het gebeurde bij de mislukte aanval op Martique zie oa G.Brandt: Het Leven en Bdrijf van de Heere Michiel de Ruyter. Amsterdam vierde druk 1746.
2 Brandt blz.904-905
3 Zie voor regiments vaandels: W.J. van Borselen en K. Nicolas: De marinier en zijn uniform blz.45 en A.Kühn: Materialen zum Spanischen Erbfolge Krieg 1701-1714 Selbstverlag Hinter wössen Deutschland.
4 L.M. record nr 3867 object nr 00148290: Fáhndrich mit der Leibfahne Beverischen Regiment Kol. Johan van Beveren. Naar het origineel zich bevindende in de Bibliotheque Nationale te Parijs, Cabinet d'Estampe, collection M.Ridder.
5 H.Ringoir: Hoofdofficieren der Infanterie 1568-1813 blz 121 SMG Den Haag 1981.
6 A.Kühn afbeelding 21
7 LM MT 52-1 00179 019
8 Rec.Mil dl5 nr 40 15-04-1752
Beschikking omtrent de Montering der troepen van den Staat.
9 Getiteld: "Assaut des Hollandois repousse du Fort Royal de la Martique par M.le Chevalier de Sainte Marthe" De St.Marthe was gouverneur van Martique tijdens de aanval.
10 van den Bosch, Toneel des oorlogs. Amsterdam 1675
11 La Retraite Honteuse du Luitenant Amiral Ruyter díle de la Martinique. Eugene Bruneau-Latouche www. GH Caraibe org/BvL/GHc 092/P1933 HTML
Historique du fort St.Louis. Amiral le Loup. Archives Departementales Martique. Franse gegevens met dank aan KLTZ BD J.Nuboer la Bugue France en Mevr.C Dormoy (Martique)
12 Eugene Bruneau-Latouche.
Retraite Honteuse.
13 Hollandtse Mercurius 26e deel. 1675-1676 P.Castaleyn Haerlem 1676.