Mars et Historia - Voor u gelezen

Voor u gelezen
TERUG

VOOR U GELEZEN DOOR
Theo Postma

DRIE BOEKEN TER GELEGENHEID VAN
OPEN MONUMENTENDAG

Het thema van Open Monumentendag was dit jaar: ‘Merck toch hoe sterck’, monumenten van verdediging. De Stichting OMD gaf in haar reeks deel 5 uit:
Merck toch hoe sterck, monumenten van verdediging ,
isbn 90 806181 4 4, prijs € 15,-; 128 ‘full colour’ geïllustreerde pgs.

In dit boek schetst Fred Freddes de stille getuigen van de verdediging van heel Nederland: het Romeins castellum en de limes, de Middeleeuwse ringwalburcht, de latere vestingbouw en de waterlinies en tot slot de Atlantikwal uit WOII. Zijn conclusie over het historisch nut zijn wat kort door de bocht maar bij de beschrijving hoe de werken in het landschap kunnen worden ingepast is hij weer op bekend terrein.

In de Nederlands Hervormde kerk te IJzendijke presenteerde de Stichting Menno van Coehoorn in samenwerking met de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland de Atlas van historische vestingwerken in Nederland, deel ZEELAND.
Onder redactie van drs. Ing. T. de Kruijf e.a. Walburg Pers, Zutphen isbn 90 5730 313 2; €29,95; geb. 296 z/w geïll. Pgns.
Het boek begint met een hoofdstuk over de militair-geografische aspecten van de ontwikkelingsgeschiedenis van Zeeland, dan de staatkundige en militaire geschiedenis van Zeeland in hoofdlijnen en tot slot de ontwikkeling van de vestingbouwkunde in Zeeland. Daarna worden per regio de objecten afzonderlijk beschreven met specifieke gegevens, geschiedenis en huidige toestand.
Dit encyclopedisch, wetenschappelijk werk laat zich prettig lezen, ook omdat het boek rijk geïllustreerd is (z/w). Naast de oude kaarten (zie boven) zijn ook moderne opgenomen zodat de locaties teruggevonden kunnen worden.

Ik heb kennis kunnen nemen van de krijgsgeschiedenis van Zeeuws Vlaanderen. Zo waren een paar honderd jaar geleden de boerendorpen midden in het Zeeuws Vlaamse land van nu versterkte havenplaatsen. Ook het oude vestingstadje Hulst lag aan een belangrijk vaarwater
Bij Zierikzee kom ik Mondragon weer tegen en de plaatsen met ‘burg’ in hun naam waren in de Middeleeuwen ringwalburgen.
Walcheren schrijft krijgsgeschiedenis met Romeinen in het begin van onze jaartelling tot en met Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Bunkers van de Atlantikwal in de duinen.
Kortom: een boek voor allen die geïnteresseerd zijn in vestingbouw en militaire geschiedenis en niet alleen voor Zeeuwen.

Dan komen we bij het laatste boek dat ter gelegenheid van OMD wordt besproken. Ik heb het uitgekozen omdat het vanuit een ‘Randstad’-oogpunt naar een breed scala van verdedigingswerken kijkt én omdat drs. Ing. T. de Kruijf het boek van een ‘Menno van Coehoorn’-keurmerk voorziet door het (lovende) voorwoord te schrijven
Limes en Linie 20 eeuwen verdedigingswerken tussen Oude Rijn en Hollandse IJssel,
door Jan van Es, 96 ‘full colour’ geïllustreerde pgs; voor €17,- incl.verz. te bestellen bij Sichting Stichts-Hollandse Bijdragen, Woerden door overmaken van dat bedrag op reknr.1583.98.807 o.v.v. Limes en Linie en eigen adres,

Voor leken uit Woerden en verre omstreken legt Van Es duidelijk de militaire geschiedenis van dat gebied uit. Ook hier zien we Romeinen, Middeleeuwse kastelen, vestingsteden, waterlinies tot zelfs de luchtwacht uit de Koude Oorlog toe. Het boek is behulpzaam bij het bezoeken van overblijfselen van de werken, bijv. de Wierickerschans, van de Oud-Hollandse Waterlinie. Aan deze Oud-Hollandse waterlinie wordt in dit boek veel aandacht besteed omdat Woerden op het snijpunt van de Limes en die linie ligt. Maar het boek is ook aan te bevelen voor niet-Woerdenaren met name door de algemene beschrijving van de ontwikkelingsgeschiedenis van verdedigingswerken.

In alle drie boeken komen dezelfde onderwerpen aan bod. Het eerste is een klein boek over een groot gebied, het tweede een groot boek over een klein gebied en het derde is weer een klein boek over een klein gebied. Dit komt natuurlijk tot uitdrukking in de diepgang waarmee de onderwerpen worden behandeld. Deze was het grootst bij ‘Zeeland’ en uiterlaard het kleinst bij ‘Merck toch’. Maar het leesplezier was voor mij bij alle drie even groot.