Een Fokker D.VII keert terug naar huis

Op vrijdag 26 september 2025 vond in het Nationaal Militair Museum in Soesterberg een bijzondere onthulling plaats. Na 85 jaar keert een Nederlandse Fokker D.VII terug naar huis. Het vliegtuig is afkomstig uit het Deutsches Museum in München.

Het vliegtuig kent een bijzonder verhaal. De Fokker D.VII was een jachtvliegtuig dat in de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) geproduceerd werd in Duitsland door Anthony Fokker. Fokker was toen een succesvol vliegtuigproducent voor de Duitse luchtmacht. Op het hoogtepunt produceerde zijn vliegtuigfabriek in Mecklenburg-Schwerin tientallen toestellen per dag. De D.VII werd als het beste vliegtuig van de Eerste Wereldoorlog beschouwd. Het was het lievelingsvliegtuig van Hermann Göring die Fokker persoonlijk ook kende. In 1919 werd in het Verdrag van Versailles bepaald dat Duitsland geen eigen oorlogsindustrie meer mocht hebben. De fabriek moet sluiten en Fokker keert in 1919 terug naar Nederland met zes treinen vol D.VII’s en reserveonderdelen. Tussen 1920 en 1937 vlogen er twintig D.VII toestellen voor de Marine Luchtvaartdienst onder de registratienummers D-20 tot en met D-39. Het enige vrijwel zeker overgebleven toestel uit deze periode is de D-28. Dit toestel was gereserveerd voor een nog op te richten Nationaal Luchtvaartmuseum. Met de bezetting in 1940 wordt het lot van de D-28 echter mistig. Het toestel verdwijnt dan uit beeld.

Een theorie is dat het vliegtuig cadeau is gegeven aan Herman Göring. Hermann Göring bracht in 1940 een bezoek aan Nederland. Hij bewonderde daar in een loods op Schiphol een Fokker D.VII. Een toestel waar hij in de Eerste Wereldoorlog zo succesvol mee gevlogen had. Vermoedelijk heeft de toenmalige directeur van Fokker, aangesteld door de Duitse bezetter, het aan Göring cadeau gedaan. In 1945 werd door de ‘Monuments Men’, een Amerikaanse eenheid gespecialiseerd in het opsporen van geroofde kunst, in een Beierse boerenschuur een Fokker D.VII ontdekt. Het vliegtuig droeg Duitse camouflagekleuren. Omdat niemand weet waar het vliegtuig vandaan kwam werd het gegeven aan het Deutsches Museum in München. Al die jaren maakte het als Duits vliegtuig onderdeel uit van de vaste tentoonstelling. In 1980 werd het toestel gerestaureerd. De Duitse camouflagekleuren werden eraf geschraapt en toen werd een bijzondere ontdekking gedaan. Onder de verflaag verschenen de originele kleuren van de Nederlandse Luchtvaartafdeling.

In 2023 begint een langdurig onderzoek waarin onder andere met geavanceerde infraroodtechnieken gepoogd wordt de herkomst van het vliegtuig te achterhalen. Nederlandse en Duitse onderzoekers trekken hier samen mee op. Ja, het is een Nederlands vliegtuig dat staat vast. Maar is dit de D-28 die in de jaren ’30 bestemd was voor een nog op te richten Nationaal Luchtvaartmuseum? Als dat het geval is dan is het vliegtuig, in juridische termen, geroofd erfgoed en komt het in aanmerking voor restitutie. Het onderzoek heeft daar tot nu toe nog geen sluitend bewijs voor kunnen vinden. Voorlopig is het toestel voor vijf jaar in bruikleen gegeven aan het Nationaal Militair Museum. Een bijzonder vliegtuig dus met een bijzonder verhaal dat vanaf heden in het museum is te bewonderen.