Militaire waakzaamheid - mini-symposium Monument Leger en Vloot

Donderdag 2 april 2026 opende koningin Máxima, na ruim 2 jaar renovatie, de boulevard van Scheveningen. Met de opening van de boulevard keerde het monument Leger en Vloot terug. Ditmaal op een prominente plaats voor het Kurhaus. Het monument Leger van Vloot is hét nationale monument voor de Eerste Wereldoorlog en eert de gemobiliseerde Nederlandse militairen in de jaren 1914-1918. De terugkeer van het monument op de boulevard was voor het Studiecentrum Eerste Wereldoorlog en Mars et Historia de aanleiding voor het organiseren van een mini-symposium. In samenwerking met de gemeente Den Haag en Museum Beelden aan Zee kon in de middag een vol maar mooi programma neergezet worden. Bestuurslid Liesbeth Brama was dagvoorzitter en praatte het symposium aaneen.

Voor het mini-symposium waren vijf sprekers uitgenodigd die ieder vanuit hun eigen expertise de mobilisatiejaren in Nederland in de periode 1914-1918 belichten. Edwin Ruis gaf een inleiding op de geschiedenis van het monument. Onthuld in 1921 door koningin Wilhelmina is het monument in de twintigste eeuw twee keer ontmanteld geweest. Eén keer tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de bouw van de Atlantikwall en in 2018 toen een aanvang werd genomen bij de renovatie van de boulevard. Nu is het in zijn volle glorie weer hersteld én gerestaureerd.

Emeritus hoogleraar professor dr. Wim Klinkert gaf in zijn presentatie een beeld van de mobilisatie in de jaren 1914-1918 en met welke aanvalsscenario’s de Nederlandse militaire leiding rekening hield. Vooral de rol van opperbevelhebber generaal Snijders kwam in de presentatie naar voren. Tom Sas ging in zijn presentatie in op de rol van de Nederlandse Leger- en Vlootfilm ‘Holland Neutraal’ uit 1917 en liet in zijn presentatie ook filmbeelden zien. Bijzonder was dat deze beelden begeleid werden door de originele filmmuziek opnieuw gespeeld en opgenomen in 2018. Vervolgens gaf Henk Grootveld een overzicht van de rol van de kustplaats Scheveningen in de Eerste Wereldoorlog. Het dorp werd bijzonder hard getroffen door de oorlog. Vele vissersboten vielen ten prooi aan de vijandelijkheden op zee en keerden niet meer terug. De afsluitende spreker was professor Ben Schoenmaker die het actuele thema militaire waakzaamheid belichtte. Hierbij riep hij de woorden van de Nederlandse luitenant-generaal en militair-historicus Francois de Bas in herinnering. In 1918 stelde hij dat: “Hoezeer de zwakke zich moge beroepen op ‘het recht’, de sterkere de stelling handhaaft ‘macht gaat boven recht’. Hiermee werd de link naar het heden gelegd. In de huidige internationale politiek is de eigen militaire macht steeds meer het uitgangspunt en wordt het internationale recht opzij geschoven.

Een aandachtig publiek kon aan het einde van de presentaties nog vragen stellen. De middag werd afgesloten met een borrel & bitterbal in de Scheveningse strandtent Summertime. Al wandelend over de boulevard richting de strandtent kon nog een blik worden geworpen op het herrezen monument Leger en Vloot. De marinematroos en de soldaat staan weer op hun vertrouwde plek: waakzaam op de grens van land en water.

De sprekers, dagvoorzitter en voorzitters van de verenigingen. Van links naar rechts: Henk Grootveld, Wim Klinkert, Ben Schoenmaker, Tom Sas, Liesbeth Brama, Edwin Ruis, Eugène Rosier en Rolf de Winter. Foto: Arnaud Roelofsz.

Koningin Máxima onthult de vernieuwde boulevard. Foto: Liesbeth Brama.

Vragen vanuit het publiek. Foto: Arnaud Roelofsz.

De nieuwe locatie van het monument Leger en Vloot. Foto: Edwin Ruis.